Thứ Tư, 29/07/2009 - 07:10

Người lao động và người sử dụng lao động: Chúng ta trên cùng một con thuyền

Thực hiện đường lối đổi mới của Đảng, trong hơn hai thập kỷ vừa qua nền kinh tế nước ta đã tăng trưởng liên tục. Trong bối cảnh đó, thị trường lao động đã được hình thành và từng bước vận hành theo cơ chế điều tiết của quan hệ cung – cầu của nền kinh tế thị trường.
 
Cùng với sự hình thành và phát triển của thị trường lao động, quan hệ lao động ở nước ta cũng được hình thành và có bước phát triển nhất định. Quan hệ lao động hiện nay được xác lập và tiến hành thông qua thương lượng, thỏa thuận giữa người lao động và người sử dụng lao động, về cơ bản, tuân thủ hệ thống pháp luật lao động, các thiết chế đảm bảo việc thực thi pháp luật lao động và hỗ trợ cho quan hệ lao động phát triển.

Bên cạnh yếu tố chất lượng và trình độ tay nghề của lực lượng lao động thì quan hệ lao động đang trở thành vấn đề lớn của môi trường đầu tư kinh doanh ở nước ta. Một vài năm gần đây, tình hình quan hệ lao động có nhiều diễn biến gây bất lợi. Riêng trong năm 2008, tại 31 tỉnh thành phố trong cả nước đã xảy ra 720 cuộc đình công, chủ yếu tập trung ở các DN có vốn đầu tư nước ngoài, các DN sử dụng nhiều lao động và tập trung tại các vùng kinh tế trọng điểm. Các cuộc đình công đã gây ra nhiều thiệt hại cho cả DN lẫn người lao động. Trước tác động của khủng hoảng kinh tế toàn cầu, đầu năm 2009 vấn đề quan hệ lao động và tình trạng đình công có vẻ lắng xuống. Tuy nhiên đây sẽ tiếp tục là vấn đề lớn khi nền kinh tế khôi phục lại đà tăng trưởng và phát triển trong thời gian tới. Hiện tượng bùng phát đình công trở lại đang là nguy cơ hiện hữu.

Thực hiện nhiệm vụ được Đảng và Nhà nước giao phó và với tư cách là tổ chức đại diện cho người sử dụng lao động tại Việt Nam, ngay từ năm 1997, VCCI đã thành lập Văn phòng Người sử dụng lao động và năm 2008 đã thành lập Hội đồng Người sử dụng lao động. Hội đồng và Văn phòng là đầu mối triển khai các hoạt động dành cho người sử dụng lao động, đại diện để bảo về quyền lợi và thúc đẩy các hoạt động của giới sử dụng lao động với mục tiêu xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định và tiến bộ ở Việt Nam. Trong thời gian qua, VCCI đã tích cực tham gia vào cơ chế ba bên, tham mưu cho Đảng và Nhà nước các chính sách phát triển quan hệ lao động tại Việt Nam. VCCI đã phối hợp chặt chẽ với các tổ chức đối tác xã hội ở cấp trung ương và địa phương kịp thời giải quyết nhiều vụ tranh chấp lao động tập thể, tổ chức nhiều cuộc đối thoại giữa các DN, Hiệp hội DN với các cơ quan ban ngành và tổ chức đối tác như Bộ Lao Động TBXH, Tổng Liên đoàn LĐ VN, Sở Lao Động TB-XH, Liên đoàn Lao động địa phương để tìm ra các giải pháp cải thiện tình hình quan hệ lao động, thường xuyên tổ chức các khóa tập huấn, hội thảo nhằm nâng cao nhận thức và cập nhật các thông tin về pháp luật lao động cho người sử dụng lao động, tổ chức tổng kết, tôn vinh, chia sẻ kinh nghiệm các điển hình tốt của DN  trong lĩnh vực quan hệ lao động và trách nhiệm xã hội. VCCI cũng đã tham gia các diễn đàn về  lao động và quan hệ lao động quốc tế và là thành viên của Tổ chức Giới chủ quốc tế, có quan hệ hợp tác với tổ chức giới chủ của nhiều nước.

Cần phải nhấn mạnh là quan hệ lao động chính là vấn đề nội bộ của từng DN, bởi quan hệ diễn ra tại DN, nơi mà các quyền lợi chính đáng cũng như nghĩa vụ tuân thủ pháp luật của các bên bao gồm nguời sử dụng lao động và người lao động phải được thực hiện. Nỗ lực của chính cộng đồng DN với sự trợ giúp của các tổ chức công đoàn, của VCCI cùng với hệ thống các hiệp hội DN trong cả nước là quan trọng và đáng kể để thực hiện tốt việc xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định và tiến bộ tại DN. Hơn nữa, trong điều kiện hiện nay, để thành công và có được hình ảnh tốt trong xã hội, mối quan tâm của DN không chỉ là quyền lợi của người lao động mà còn là quyền lợi của cộng đồng và toàn xã hội, đó chính là việc thực hiện tốt các trách nhiệm xã hội của DN, hướng hoạt động của DN theo phát triển bền vững và hiệu quả lâu dài cho xã hội.

Để tạo điều kiện thuận lợi cho việc xây dựng quan hệ lao động hài hòa ở Việt Nam trong thời gian tới, chúng tôi đề nghị:

- Tiếp tục xây dựng hoàn thiện hệ thống pháp luật lao động và phổ biến tuyên truyền pháp luật về lao động tới DN và người lao động

- Nâng cao năng lực của các thiết chế trong việc xử lý giải quyết tranh chấp lao động tập thể và hỗ trợ phát triển quan hệ lao động hài hòa.

- Tiếp tục nâng cao năng lực của các tổ chức đại diện giới sử dụng lao động và tổ chức công đoàn, phát triển tổ chức công đoàn trong các DN để đại diện quyền lợi và tiếng nói của người lao động.

- Xây dựng hệ thống thông tin thị trường lao động giúp người sử dụng lao động và người lao động cùng được thông tin trong quá trình hợp tác, thực hiện thỏa ước và xây dựng quan hệ lao động.

- Tăng cường công tác truyền thông, đảm bảo tính nhất quán, minh bạch, tránh khác biệt trong diễn giải nhằm giảm nguyên nhân gây phát sinh tranh chấp về lao động.

Về phía mình, VCCI sẽ tiếp tục các hoạt động nhằm góp phần xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định và tiến bộ trong DN theo hướng:

- Kiện toàn và nâng cao năng lực của bộ máy đại diện cho người sử dụng lao động thông qua việc tiếp tục triển khai thành lập hiệp hội DN ở các tỉnh, thành phố, thí điểm thành lập hiệp hội DN tại các khu công nghiệp khu chế xuất.

- Tham gia vào cơ chế ba bên nhằm xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật về lao động, tăng cường công tác đối thoại định kỳ giữa cộng đồng DN với các cơ quan ban ngành, tổ chức công đoàn, hỗ trợ các hiệp hội DN trong việc xây dựng và ký kết các thỏa ước lao động tập thể, thí điểm xây dựng thỏa ước lao động tập thể cấp ngành và địa phương.

- Đẩy mạnh các hoạt động hỗ trợ và tư vấn cho DN trong việc xây dựng quan hệ lao động hài hòa, tổng kết tôn vinh và các mô hình lao động hài hòa, thực hiện tốt trách nhiệm xã hội của DN.

- Đẩy mạnh công tác nghiên cứu về pháp luật lao động, thông tin lao động về quan hệ lao động, báo cáo, tham mưu và kiến nghị tới Đảng, Nhà nước.

- Đẩy mạnh hợp tác quốc tế, tăng cường tiếng nói của giới sử dụng lao động Việt Nam trên các diễn đàn quốc tế, học tập và vận dụng kinh nghiệm quốc tế tốt trong việc xây dựng quan hệ lao động hài hòa.

Người lao động và người sử dụng lao động là hai chủ thể trên con thuyền DN. Xây dựng quan hệ lao động hài hòa, đồng tâm nhất trí là động lực để con thuyền vượt qua sóng gió hội nhập và cạnh tranh thắng lợi. Với phương châm này, VCCI sẽ tăng cường hợp tác chặt chẽ với Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam và các đối tác xã hội khác xây dựng cơ chế đối thoại, hợp tác và hỗ trợ DN xây dựng quan hệ lao động hài hòa tại DN đáp ứng yêu cầu phát triển quan hệ lao động hài hòa trong giai đoạn mới.

Từ tháng 3/2004, ngay sau Thỏa thuận hợp tác giữa Phòng Thương mại và Công nghiệp VN (VCCI) và Tổng Liên đoàn Lao động VN (VGCL) về tăng cường mối quan hệ hợp tác hai bên giữa cơ quan đại diện cho người lao động (VGCL) và cơ quan đại diện cho người sử dụng lao động (VCCI), hai cơ quan tham gia vào quá trình hình thành Uỷ ban ba bên ở cấp quốc gia. Hai bên đã tham gia với Bộ LĐTBXH xây dựng Nghị định số 145/2004/NĐ-CP ngày 14/7/2004 của Chính phủ Quy định chi tiết về việc Tổng Liên đoàn LĐ VN và đại diện của người sử dụng lao động (VCCI) tham gia với cơ quan nhà nước về chính sách, pháp luật và những vấn đề có liên quan đến quan hệ lao động.
Ts Vũ Tiến Lộc -
Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam
search