Thứ Sáu, 05/06/2009 - 13:37

Quản lý chi tiêu công ở VN : Nhiều bất cập

Hiện nay việc quản lý chi tiêu công ở VN đang bộc lộ những tồn tại yếu kém, tính minh bạch chưa cao, chưa chuyên nghiệp và còn khá hình thức. Chính vì vậy mà đổi mới quản trị chi tiêu công nhằm đáp ứng các yêu cầu của quản trị công hiện đại được coi là việc không thể trì hoãn thêm nữa.

Quản trị chi tiêu công theo cách “truyền thống” - đây là nhận định của TS Trịnh Tiến Dũng - Trợ lý GĐ quốc gia kiêm Trưởng ban Quản trị quốc gia Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc tại VN khi đánh giá về thực trạng quản trị chi tiêu công ở VN hiện nay. TS Dũng cho rằng cách quản trị này rất chính tắc nhưng ít năng động và khá hình thức. Cách làm này đang trở nên ít phù hợp trong bối cảnh VN ngày càng hội nhập sâu vào nền kinh tế thế giới với cả quyền lợi lẫn nghĩa vụ đầy đủ của một thành viên; do đó, cần phải đổi mới.

Thiếu dấu ấn “người chủ”

Cũng theo TS Dũng thì thời gian qua, quản trị chi tiêu công ở VN cũng đã bộc lộ những tồn tại yếu kém rất cơ bản, xét theo tiêu chí quản trị khu vực công hiện đại, phổ biến trên thế giới như tính công khai minh bạch chưa cao, trách nhiệm giải trình còn hạn chế, hiệu quả kinh tế - xã hội chưa đạt như mong muốn và đặc biệt chưa có sự tham gia đáng kể của người chủ đích thực của đồng tiền ngân sách là nhân dân. “Bức tranh ngân sách còn phiến diện. Hiện các khoản thu chi ngân sách nhà nước chưa được phản ánh toàn diện và đầy đủ trong ngân sách nhà nước, làm cho bức tranh ngân sách bị méo mó, phiến diện. Theo một số nghiên cứu, thì có tới 30 quỹ và định chế tài chính các loại chưa được đưa vào cân đối trong ngân sách nhà nước” - TS Dũng nói.

Cùng quan điểm trên với TS Dũng - PGS TS Trần Đình Thiên - quyền Viện trưởng Viện Kinh tế VN lại nhận định: Cách phân bổ vốn đầu tư ngân sách thời gian qua còn theo kiểu bao cấp - chia đều, vẫn mang khá nặng dấu ấn của cơ chế xin cho. Việc chi tiêu ngân sách chưa thực sự gắn chặt với trách nhiệm đến cùng; chỉ chịu sự ràng buộc của những hình thức chế tài có hiệu lực không cao, kèm theo đó là năng lực bộ máy còn yếu.

Ông Đào Xuân Tuế - Phó Vụ trưởng Vụ Ngân sách nhà nước, Bộ Tài chính cũng thừa nhận hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước chưa cao cả trong chi đầu tư phát triển và chi thường xuyên. Theo ông Tuế, nguyên nhân do công tác xã hội hóa, đổi mới cơ chế hoạt động đối với các đơn vị sự nghiệp công lập triển khai vẫn còn chậm, kết quả hạn chế dẫn tới gánh nặng chi ngân sách nhà nước và tình trạng chi tiêu kém hiệu quả, lãng phí chưa được khắc phục...TS Võ Trí Thành - Trưởng ban Hội nhập kinh tế quốc tế, Viện nghiên cứu quản lý kinh tế trung ương cảnh báo rằng trong điều kiện khủng hoảng như hiện nay, việc cứu nền kinh tế khẩn trương, quyết liệt cũng có thể làm sao nhãng bài toán hạn chế lãng phí, thất thoát trong chi tiêu công. Người ta dễ tạm thời bỏ qua những sai sót trong quá trình thực thi và tham nhũng, đi kèm thất thoát có thể có thêm đất nảy nở. Theo TS Thành, phạm vi đối tượng tác động và nguồn quỹ của gói kích thích kinh tế thường khá rộng. Chẳng hạn như gói kích thích kinh tế dự tính 143.000 tỷ đồng VN. Chính vì vậy, trong ngắn hạn nó lại khó được giám sát đầy đủ. Chính những điều này, nếu thiếu kiểm soát, có thể làm gia tăng căng thẳng xã hội trong điều kiện nhóm người nghèo, người dễ bị tổn thương đang phải hứng chịu những tác động bất lợi nhất từ cuộc khủng hoảng kinh tế.

Cần điều chỉnh Luật ngân sách nhà nước

PGS TS Trần Đình Thiên cho rằng, để có thể giải quyết được những tồn tại trên, thì việc sửa Luật ngân sách nhà nước không chỉ là cần thiết mà có thể nói là đặc biệt cấp bách bởi hai lý do: Thứ nhất là với việc gia nhập WTO, nền kinh tế đã chuyển sang giai đoạn mới về chất, một trình độ phát triển mới. Các thể chế kinh tế hiện hành bao gồm cả những thành tố cơ bản nhất như Luật ngân sách nhà nước không đáp ứng được yêu cầu mới. Thứ hai là thực tiễn những năm qua cho thấy có nhiều bất cập trong hoạt động chi tiêu ngân sách nhà nước nhằm mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững của nền kinh tế. Tình trạng tăng trưởng nóng, đầu tư cao nhưng kém hiệu quả, dẫn tới lạm phát cao và bất ổn kinh tế vĩ mô vài năm gần đây đi liền với xu hướng gia tăng đầu tư dàn trải, trầm trọng hơn tình trạng lãng phí, thất thoát, tham nhũng... chứng tỏ hiệu quả thấp của hoạt động thu chi ngân sách và nhiều vấn đề gay gắt đang tồn tại trong lĩnh vực này.

Thực tế cũng chứng tỏ căn bệnh nói trên đang khá nghiêm trọng và có nguồn gốc cơ chế kinh tế, nằm trong chính sự không phù hợp của Luật ngân sách nhà nước với các điều kiện, yêu cầu của nền kinh tế sau hơn 20 năm đổi mới và hội nhập quốc tế thành công.
 
Quốc Anh thực hiện
search