Thứ Ba, 08/05/2007 - 05:57

Quản lý giá thuốc: Chế tài chưa đủ mạnh

"Đoàn Thanh tra Bộ Y tế đã phát hiện 6 cơ sở vi phạm hành chính với các hành vi vi phạm như: giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh hết hạn, kinh doanh thuốc không được phép lưu hành, bán thuốc cao hơn giá niêm yết, niêm yết giá không đầy đủ" - Phó Chánh Thanh tra Bộ Y tế Trần Ngọc Nga đã cho biết như vậy khi trao đổi với DĐDN về kết quả sau 1 tháng Bộ Y tế triển khai thanh tra giá thuốc.

- Thưa ông, là người trực tiếp tham gia thanh tra giá thuốc, ông có nhận xét gì về tình trạng kinh doanh tân dược tại VN?

Qua kết quả thanh tra tại các cơ sở kinh doanh thuốc, chúng tôi nhận thấy về cơ bản, các cơ sở đều chấp hành đúng quy định kinh doanh thuốc và quy định về quản lý giá thuốc. Tuy nhiên, vẫn còn tình trạng sử dụng Giấy chứng nhận đủ điều kiện hành nghề dược hết hạn, kinh doanh thuốc không rõ nguồn gốc, chưa lưu đầy đủ hóa đơn mua thuốc, việc niêm yết giá còn mang tính hình thức, kê khai giá một số thuốc chưa phù hợp với thực tế giá nhập và giá bán. Bên cạnh đó, có một thực tế là chúng ta đang không quy định tỷ lệ chênh lệch giữa giá nhập và giá bán tại các nhà thuốc nên chưa đảm bảo được giá bán phù hợp cho người bệnh.

Việc tăng giá của một số nhà cung ứng nước ngoài là chưa phù hợp, tuy nhiên một số hãng đã nghiêm túc điều chỉnh lại giá bán cũ khi có ý kiến của Bộ Y tế. Đối với các cơ sở sản xuất trong nước, việc tăng giá của họ là có căn cứ và hợp lý do các yếu tố liên quan như tỷ giá hối đoái EU, chi phí sản xuất, nguyên liệu đều tăng. Tất nhiên các cơ sở này khi điều chỉnh giá phải thực hiện kê khai lại giá đối với cơ quan quản lý nhà nước về giá thuốc.

Tuy vậy, việc tăng giá thuốc năm nay không có sự đột biến mà chỉ là những biến động nhẹ, có mặt hàng tăng nhưng cũng có mặt hàng giảm giá. Điều đó là bình thường bởi trong Luật Dược và Nghị định 79/2006/NĐ-CP ngày 9 tháng 8 năm 2006 quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Dược cũng đã quy định ngoài việc quản lý giá thuốc do ngân sách nhà nước và Bảo hiểm y tế chi trả còn lại là do DN tự định giá, cạnh tranh về giá và chịu trách nhiệm theo quy định của pháp luật. Vấn đề cần xem xét ở đây là việc kê khai giá thuốc của các cơ sở đã hợp lý chưa.


Ngày 3/5, Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ đã ký Công văn số 2235/VPCP yêu cầu Bộ Y tế tiếp tục triển khai thực hiện quản lý giá thuốc theo các quy định hiện hành, giữ ổn định thị trường thuốc phòng và chữa bệnh cho nhân dân, không để xảy ra những biến động bất thường về giá thuốc.

Chính phủ giao Bộ Y tế chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính, Bộ Thương mại và các cơ quan liên quan khẩn trương ban hành ngay các văn bản hướng dẫn thực hiện Nghị định số 79/2006/NĐ-CP ngày 9/8/2006 về quản lý giá thuốc.

Kết quả khảo sát giá thuốc từ 1/1/2007 đến hết tháng 4/2007 của ngành y tế cho thấy, trong số 1.435 mặt hàng thuốc thành phẩm có 55 loại có giá nhập khẩu tăng 2%-75% (tỷ lệ tăng trung bình là 9,5%).

Qua khảo sát 1.538 mặt hàng thuốc nội, có 45 loại tăng giá 0,5%-25%; khảo sát 1.850 mặt hàng thuốc nhập ngoại, có 97 loại tăng giá 0,5%-57,5%.


- Như ông vừa nói, việc thanh tra đã cho thấy việc kê khai giá thường cao hơn giá bán hoặc giá nhập khẩu. Hành động này sẽ bị xử lý như thế nào, thưa ông?

Hiện nay, Bộ Y tế đã thành lập tổ thẩm định giá bao gồm đại diện Bộ Y tế và Bộ Tài chính để thẩm định lại giá thuốc tại các cơ sở. Những cơ sở vi phạm sẽ bị buộc đình chỉ và quay lại giá kê khai ban đầu cho phù hợp với thực tế. Ngoài ra, chưa có một chế tài mạnh nào khác để giải quyết việc này.

- Vậy đoàn thanh tra có kiến nghị gì để việc kinh doanh tân dược đi vào nề nếp?

Từ thực tế thanh tra, trên cơ sở phân tích các nguyên nhân và các quy định hiện hành Thanh tra Bộ Y tế đã đưa ra nhiều kiến nghị có thể nói là khá đầy đủ để tiếp tục triển khai thực hiện quản lý giá thuốc theo các quy định pháp luật, không để xảy ra những biến động bất thường về giá thuốc.

Cụ thể, nhằm hạn chế và tránh khả năng các Cty nước ngoài nâng giá bán trước khi nhập khẩu vào VN, cần có biện pháp kiểm soát việc kê khai giá đúng thực chất, đặc biệt cần có quy định cụ thể các yếu tố cấu thành giá khi các DN kê khai giá thuốc với Cục Quản lý dược VN.

Mặt khác, Bộ Y tế cần sớm ban hành thông tư quản lý giá thuốc bảo đảm giá trần cung ứng thuốc vào cơ sở khám chữa bệnh công lập phù hợp, tạo điều kiện cho DN dược phát triển đồng thời bảo đảm quyền lợi cho người bệnh. Đối với thuốc kinh doanh trên thị trường, cần nghiên cứu xây dựng khung giá bán buôn, giá bán lẻ để tránh hiện tượng buôn bán lòng vòng đẩy giá thuốc lên cao. Ngành Y tê cũng cần sửa đổi Thông tư 20/TTLT-BYT-BTC ngày 27/7/2005 về việc hướng dẫn đấu thầu thuốc trong cơ sở khám chữa bệnh công lập cho phù hợp với thực tiễn.

Bên cạnh đó, ngành y tế cũng cần xây dựng hệ thống phân phối đủ mạnh để điều tiết giá thuốc trong việc cung cấp cho hệ điều trị từ quỹ bảo hiểm và ngân sách nhà nước; Tăng cường quản lý hoạt động các cơ sở kinh doanh thuốc trung gian (các Cty TNHH, Cty cổ phần) dựa trên tiêu chuẩn, điều kiện cơ sở vật chất, nhân sự… nhằm tránh hiện tượng mua bán lòng vòng đẩy giá thuốc lên quá cao.

Đồng thời, cần có quy định về khung giá bán thuốc nhằm hạn chế giá bán thuốc tại BV cao hơn giá thị trường. Ngoài ra, cần áp dụng các biện pháp hạn chế hay thay thế hàng độc quyền giá cao bằng các mặt hàng tương đương có giá hợp lý.

- Thưa ông, có ý kiến cho rằng thanh tra xong thì mọi việc đâu lại đóng đó, thị trường thuốc sẽ vẫn rơi vào tình trạng tăng giá tự phát?

Tuy đoàn thanh tra liên ngành của bộ đã tạm dừng hoạt động thanh tra giá thuốc, nhưng chúng tôi đã chỉ đạo thanh tra các Sở Y tế sẽ tiếp tục thanh tra hoạt động này. Kết quả thanh tra sẽ là căn cứ quan trọng để Bộ Y tế và các bộ liên quan quyết định sẽ ban hành thông tư quản lý giá thuốc theo phương thức nào (thặng số hay giá trần) trong tháng 5 này.

- Để quản lý giá thuốc, chỉ sự nỗ lực của các cơ quan quản lý là chưa đủ mà còn cần sự tham gia của toàn xã hội?

Điều đó là rất cần thiết. Cùng với việc các cơ quan quản lý nhà nước cần có các quy định cụ thể hơn, phù hợp hơn với cơ chế kinh tế thị trường, với thực tế điều kiện kinh tế xã hội và sự phát triển của ngành dược hiện nay. Xã hội cũng cần có sự chuyển biến tích cực trong cách nhìn nhận, đánh giá khách quan về giá thuốc và quản ký giá thuốc

- Xin cảm ơn ông.

1 . Về cơ sở pháp lý

Cơ bản các đơn vị được thanh tra đều có đầy đủ các hồ sơ pháp lý cần thiết để hoạt động kinh doanh thuốc theo quy. định của pháp luật. Tuy nhiên còn một số tồn tại: Một số Cty nhập khẩu hiện đang làm thủ tục cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh thuốc theo quy định của Thông tư số 02/2007/TT-BYT về việc hướng dẫn chi tiết thi hành một số điều về điều kiện kinh doanh thuốc. - Hầu hết nhà thuốc Cty tại Trung tâm bán buôn dược phẩm quận 10 chưa hoàn tất thủ tục cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh thuốc do Trung tâm bán buôn dược phẩm quận 10 cũ mới dời địa điểm bán thuốc về địa điểm mới hơn 1 tháng. Một cơ sở giấy chứng nhận đủ điều kiện hành nghề dược hết hạn. Hầu hết nhà thuốc bệnh viện đến nay vẫn hoạt động theo Quyết định số 3016/QĐ-BYT ngày 06/10/1999 của Bộ trưởng Bộ Y tế, chưa thực hiện theo quy định của Thông tư số 02/2007/TT-BYT về việc hướng dẫn chi tiết thi hành một số điều về điều kiện kinh doanh thuốc theo quy định của Luật Dược và Nghị định 79/2006/NĐ-CP ngày 9/8/2006 của Chính phủ về việc hướng dẫn một số điều của Luật Dược (chưa có Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh thuốc đối với cơ sở bán lẻ và chứng chỉ hành nghề dược của người quản lý chuyên môn).

2. Việc thực hiện các quy định về kinh doanh thuốc

Hầu hết các đơn vị được thanh tra theo dõi việc xuất nhập.thuốc bằng hệ thống máy vi tính và sổ sách tương đối đầy đủ. Việc mua bán thuốc tại các cơ sở kinh doanh thuốc hầu hết có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, chứng từ và hoá đơn thuế hợp lệ theo đúng quy định. Tuy nhiên, còn một số tồn tại: Một cơ sở kinh doanh thuốc không rõ nguồn gốc (Nhà thuốc Hoà Hảo tại Trung tâm khám bệnh Medic, TP HCM kinh doanh thuốc Aspirin không rõ nguồn gốc). Phần lớn các nhà thuốc chưa lưu hoá đơn mua hàng theo quy định (điển hình nhà thuốc Nguyễn Luận, TP Hà Nội không có hoá đơn mua thuốc: Dynamogen hộp 20 ống loạn, Cebrex 17,5mg hộp 10 ống, Papavenn 40mg/1mi 15 ống, Diaphy/1n 12 ống, Potenciator 5g 4vỉ, Arginine 18 ông, Stimo/ 4 ống). Có dấu hiệu mua bán thuốc lòng vòng nhằm nâng giá bán cao hơn nhiều lần giá đã kê khai trong hồ sơ xin cấp giấy đăng ký lưu hành tại Cục Quản lý Dược VN (thuốc Difosfen 30 viên/hộp, do Cty CPTBYT Hà Nội nhập khẩu mua bán qua 5 cơ sở nâng giá bán lên gấp 300 % giá kê khai). - Tại Trung tâm bán buôn dược phẩm quận 10, một số nhà thuốc có 3-5 chủ kinh doanh hợp tác dẫn đến việc kho thuốc không đảm bảo diện tích để chứa hàng, dược sĩ phụ trách chuyên môn khó giám sát việc thực hiện quy chế chuyên môn dược.

3. Thực biện các quy định về quản lý giá thuốc

3.1. Niêm yết giá và bán theo giá niêm yết

Hầu hết các đơn vị được thanh tra thực hiện niêm yết giá và bán giá không cao hơn giá đã niêm yết. Tuy nhiên còn cỏ một số tồn tại như sau: Đối với một số cơ sở, việc niêm yết giá thuốc còn mang tính hình thức, bảng thông báo giá bán buôn không đầy đủ tính pháp lý, không thể hiện thời gian áp dụng; Chưa thực hiện cập nhật thông tin về giá bán thuốc; Bảng thông báo giá của cơ sở bán buôn chỉ bao gồm giá các mặt hàng cơ sở kinh doanh thường xuyên, còn các mặt hàng Cty mua từ các cơ sở khác thì cơ sở sử dụng luôn bảng báo giá của nhà cung cấp; Niêm yết giá thuốc không đầy đủ (Nhà thuốc bệnh viện Nội Tiết niêm yết khoảng 30% số thuốc cơ sở kinh doanh); Giá bán một số loại thuốc tại bảng thông báo giá cao hơn nhiều so với giá bán thực tế (có loại cao gấp 200 % giá bán thực tế). Tại TP HCM, Sở Y tế TP HCM chưa hướng dẫn cơ sở áp dụng thực hiện việc niêm yết giá bán tại cơ sở bán lẻ trên từng hộp thuốc hoặc bao bì ngoài của thuốc theo quy định tại Nghị định 79/2006/NĐ-CP ngày 9/8/2006 của Chính phủ về việc hướng dẫn một số điều của Luật Dược. Các cơ sở bán lẻ có thể niêm yết giá theo hình thức bảng thông báo giá.

3.2. Việc thực hiện kê khai giá và kê khai lại giá thuốc

Các đơn vị được thanh tra đều thực hiện kê khai giá và kê khai lại giá thuốc theo đúng quy định. Thực hiện chế độ báo cáo tình hình nhập khẩu thuốc hàng tháng với Cục Quản lý dược VN. Kiểm tra ngẫu nhiên một số mặt hàng nhập khẩu, giá nhập khẩu thực tế thường thấp hơn giá kê khai. Cá biệt có loại giá nhập khẩu bằng 50% giá kê khai. So sánh giá nhập khẩu một số mặt hàng với giá bán tại nhà thuốc bệnh viện, Cty TNHH có sự chênh lệch cao tới 300 %. - Một số loại thuốc giá nhập khẩu năm 2007 tăng nhiều so với giá nhập khẩu năm 2006. Việc tăng giá các loại thuốc này đều đã được kê khai lại với Cục Quản lý Dược VN tại đơn hàng nhập khẩu. Qua thanh tra, nhận thấy đối với các mặt hàng do công ty độc quyền phân phối thuốc thì tỷ lệ chênh lệch giữa giá thuốc mua vào và giá bán ra thường từ 20% - 60%, tuy nhiên cá biệt có mặt hàng cao tới 279%. Đối với các mặt hàng Cty mua lại từ các đơn vị khác độc quyền phân phối thì tỷ lệ chênh lệch giữa giá thuốc mua vào và giá bán ra thường thấp hơn, khoảng từ 3 - 1 0%.

3.3. Tình hình thay đổi giá thuốc từ 01/01/2007 đến 27/4/2007

* Giá thuốc nhập khẩu: Nguyên liệu: 9 loại nguyên liệu tăng giá nhập CIF, tỷ lệ tăng trung bình 17,7 % tăng từ 3 % đến 60 %. - Thuốc thành phẩm: Khảo sát 1435 mặt hàng có 55 loại (chiếm 3,8%) giá nhập CIF tăng từ 2 - 75%, tỷ lệ tăng trung bình 9,5%. Trong đó: + 33 mặt hàng do Công ty Diethelm VN phân phối + 13 mặt hàng do Công ty ZPV phân phối.

* Giá thuốc trên thị trường: - Thuốc sản xuất trong nước: Khảo sát 1538 mặt hàng, trong đó: + 45 loại (chiếm 2,9%) tăng giá, tỷ lệ tăng từ 0,5 % đến 25 %. + 10 loại (chiếm 0,65%) giảm giá từ- 1 % đến - 33 %. - Thuốc nhập khẩu: Khảo sát 1850 mặt hàng, trong đó + 97 loại (chiếm 5,24%) tăng giá tỷ lệ tăng từ 0,5 % đến 57,5 % + 16 mặt hàng (chiếm l,04%) giảm giá tỷ lệ giảm từ 1 % đến 28 %.

(Trích Báo cáo 317 ngày 2/5/2007 của Thanh tra Bộ Y tế)

search